Cztery książki o mieście Łodzi

fot. Zuza Brzozowska

Nie ma zbyt dobrej reputacji. Zaniedbana, niebezpieczna, brudna i nudna. Miasto meneli. Jeżeli ktoś trzyma dzieci w beczkach, to właśnie tu. Najsłynniejszy cytat, jakże trafnie zresztą oddający niezwykły klimat tego miejsca, pochodzi z filmu „Nic śmiesznego” i brzmi: „Łódź, kurwa…” Gorszą opinią cieszy się chyba tylko Radom.

A ja przekornie ją uwielbiam. Za te kamienice, które wiecznie czekają na remont, za tę niewymuszoną  nonszalancję i za kluby,  w których obok siebie bawią się dresiarze, artyści i ludzie biznesu. Za Piotrkowską, która w piątek i sobotę jest niczym panna przesadnie wystrojona na bal a w niedzielę wygląda jak ostatni lump na ciężkim kacu.

To miasto nie jest wdzięcznym tematem dla pisarzy. O ileż łatwiej umieścić akcję w małym miasteczku albo przeciwnie – w Warszawie, gdy pisze się o świecie korpo czy w Krakowie, gdy bohaterami są artystyczne dusze. A jednak jest w Łodzi kilka ciekawych wątków, które przyciągnęły świat literacki. Oto najciekawsze.

"Ziemia obiecana" Władysław Reymont

"Ziemia obiecana", Władysław Reymont

Wydawnictwo: Bellona

Liczba Stron:    736

Kategoria:         literatura piękna

„Łódź się budziła. Pierwszy wrzaskliwy świst fabryczny rozdarł ciszę wczesnego poranku, a za nim we wszystkich stronach miasta zaczęły się zrywać coraz zgiełkliwiej inne i darły się chrapliwymi, niesfornymi głosami niby chór potwornych kogutów, piejących metalowymi gardzielami hasło do pracy.”

Klasyka literatury, której w tym zestawie nie mogło zabraknąć. Łódź Reymonta to przede wszystkim miasto fabryk – ciężkich maszyn, umęczonych ludzi harujących za marne pieniądze i przedsiębiorców liczących każdy grosz. To młoda metropolia, które dopiero zaczyna się rozrastać.

Końcówka XIX wieku to rzeczywiście ciekawy okres w dziejach miasta. Obok siebie żyli tu wówczas Polacy, Żydzi, Niemcy i Rosjanie. Fabryki rosły jak grzyby po deszczu – do tej pory można podziwiać zrewitalizowane budynki Pałacu Poznańskiego i Manufaktury, Białą Fabrykę Geyera (obecnie Muzeum Włókiennictwa) czy Lofty Scheiblera na Księżym Młynie.

Oprócz książki, warto obejrzeć również ekranizację z Danielem Olbrychskim i Kaliną Jędrusik w jednych z głównych ról i wsłuchać się w muzykę Wojciecha Kilara. Słynny walc zna w Łodzi chyba każdy a już na pewno biegacze – rozpoczyna on co roku bardzo popularny „Bieg Fabrykanta”.

"Ślepy Maks. Historia łódzkiego Ala Capone" Remigiusz Piotrowski

"Ślepy Maks", Remigiusz Piotrowski

Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN

Liczba Stron:    276

Kategoria:         biografia

"Łódź. Miasto w dwudziestoleciu międzywojennym jedyne w swoim rodzaju, pełne energii i polotu. Tam rozwijał się artystyczny geniusz Tuwima i Rubinsteina. Tam też, w zakazanych bałuckich zaułkach, rozlegały się strzały, powietrze przecinały ostrza noży, a z kieszeni ludzi w tajemniczy sposób znikały portfele. Łódź z tamtych czasów to miasto o wielu twarzach.”

Ślepy Maks, a właściwie Menachem Bornsztajn. Kim właściwie był? Królem dintojry? Panem bałuckiego podziemia? Łódzkim All Capone? A może prostaczkiem, którego jedyną siłą były pięści? Książka Piotrowskiego odpowie na to pytanie w bardzo dokładny sposób – czasem nawet zbyt dokładny, bo aż szkoda takie legendy odzierać z ich tajemnicy.

Ta książka to Łódź lat 20-tych i 30-tych ubiegłego wieku, a przede wszystkim półświatek rządzący Bałutami i Śródmieściem. Autor odgrzebał stare gazety, kroniki i na tej podstawie rekonstruował wydarzenia tamtych lat.

Czy można to było zrobić ciekawiej? Pewnie tak, jednak przyjemnie się czytało o takich miejscach jak Esplanada na Piotrkowskiej 100, Grand Hotel czy Bałucki Rynek. To punkty, które na mapie miasta istnieją do dziś. Dodatkowy smaczek stanowią oryginalne zdjęcia miasta z tamtych czasów.  

"Biedni ludzie z miasta Łodzi" Steve Sem-Sandberg

"Biedni ludzie z miasta Łodzi", Steve Sem-Sandberg

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Tłumaczenie: Mariusz Kalinowski

Liczba Stron:    640

Kategoria:        literatura współczesna

O tych murach opowiadała mi babcia. Oddzielały część aryjską od żydowskiej. Mówiła o ludziach, którzy podchodzili pod nie aby od czasu do czasu ukradkiem przerzucić chleb na drugą stronę i o niemieckich żołnierzach patrolujących okolicę, którym zdarzało się przymykać oko na te niewielkie gesty.

Ale książka jest o tym, o czym moja babcia nie mogła mieć wówczas pojęcia – o tym, co działo się po drugiej stronie ściany. Główny bohater to Chaim Rumkowski zwany również Prezesem – Żyd zarządzający społecznością za murami getta. Mimo usilnych starań Sandberga aby przedstawić go jako postać niejednoznaczną, dla mnie jawi się on jako zło wcielone. Kolaboracja z Niemcami, molestowanie seksualne pracownic a także dzieci, to tylko niektóre z jego grzechów.  Na czym więc polegał fenomen tej postaci? Aby to zrozumieć trzeba zajrzeć do książki.

Poza treścią jest i warstwa wizualna. Zwróćcie uwagę na okładkę. To zdjęcie zostało zrobione przez głównego księgowego niemieckiego Zarządu Getta. Nie widać na  nim głodu, brudu, biedy. Idealny materiał propagandowy.

Na końcu książki znajdziecie mapkę getta – dla mieszkańców Łodzi, którzy znają te ulice, to prawdziwy rarytas. Zwłaszcza, że większość nazw pozostała bez zmian.

"Dziewczyny chcą się zabawić" Izabela Szolc, Adrianna Michalewska

"Dziewczyny chcą się zabawić", I. Szolc, A. Michalewska

Wydawnictwo: Muza

Liczba Stron:    479

Kategoria:        powieść obyczajowa

"Łódź dyszała, sapała niczym tuwimowska lokomotywa, była jak wielki, tłusty, obłąkany organizm, żyjący dzięki ciągłemu dopływowi ludzkiej energii, dzięki prawie milionowi mieszkańców, spoconych, szarych, nieodmiennie przekonanych o wyjątkowości miejsca w którym żyli.”

Łódź z tej książki już pamiętam – migające neony na Centralu, przepełnione autobusy, długaśne kolejki do sklepu rybnego o wdzięcznej nazwie RYBEX (który nota bene 30 lat później nadal pozostaje najlepszym sklepem rybnym w Łodzi o czym doskonale wiedzą tłumy koczujące przed nim przed każdą Wigilią).

„Dziewczyny chcą się zabawić” to wdzięczna powieść obyczajowa o czterech przyjaciółkach, którym przytrafiło się… po prostu życie. To marzenia, rozczarowania, miłości, konflikty z rodzicami. Czyta się to lekko, choć tematy wcale łatwe nie są. A wszystko to doprawione jest dusznym powietrzem z nowopowstałego osiedla Retkinia, z aspirujących do miana Manhattanu najwyższych łódzkich wieżowców i oczywiście z ledwo zipiących lecz nieśmiertelnych kamienic.

Ta książka to pierwsza część serii, mam wrażenie że autorki dopiero się rozkręcają. Bardzo czekam na ciąg dalszy.

fot. Zuza Brzozowska

To jest właśnie moje miasto i jego stuletnia historia  - od końcówki XIX do lat 80-tych ubiegłego stulecia. A jakie jest teraz? No cóż, maruderzy na pewno nadal mieliby tu dużo do powiedzenia – że wieczne remonty, że ciągle niewiele się dzieje poza Piotrkowską, że to, że tamto.

A ja uwielbiam kolorową Stajnię Jednorożców, klimat Off Piotrkowskiej, Kino Charlie, Kaliską, Park Źródliska i jeszcze kilka innych miejsc, z których wspomnienia nieodmiennie wywołują uśmiech na mojej twarzy.  

Zdaję sobie sprawę, że pewnie dla niewielu z was Łódź jest na pierwszym miejscu na turystycznej mapie Polski. Ale może zmienisz zdanie? Łatwo pojechać do Wrocławia, Gdańska czy Krakowa i zachwycać się każdym kamieniem. Trudniej przyjechać tutaj i odkrywać ten nieuchwytny na pierwszy rzut oka urok. To jak, odważysz się?   

fot. Zuza Brzozowska

Czytaj dalej →

Cztery książki, które przybliżą Ci Islandię

Eksperyment socjologiczny pt: "Umieść trzysta tysięcy ludzi na jednej wyspie i sprawdź co się wydarzy". Państwo tysięcy wodospadów, gejzerów, zórz polarnych. Kraj, w którym za hałas można uznać bicie własnego serca a elfy mają takie same prawa jak ludzie. Bo Islandia to miejsce magiczne. Oto 4 książki, które pomogą Wam poznać ją bliżej.

"Rekin i Baran", Marta i Adam Biernat

"Rekin i Baran" Monika i Adam Biernat

Wydawnictwo: Wydawnictwo Poznańskie

Liczba Stron:    320

Kategoria:         podróżnicze, reportaż

Co oznacza zwrot "pójść grać w szachy z papieżem" ? Dlaczego owce uważa się za najtwardsze zwierzęta na świecie? Który polski wyrób jest niemal daniem narodowym Islandczyków? Co było najważniejszym przedmiotem dla Islandczyków i dlaczego właśnie kołdra?

To tylko niektóre z pytań, na które odpowiedź znajdziesz w książce Rekin i Baran Marty i Adama Biernatów – historyków sztuki z wykształcenia, islandioholików z zamiłowania. Ich książka to opis zwyczajów, faktów historycznych a także przepiękne zdjęcia.

Dla mnie najciekawsza była relacja z „bardzo długiego piątku”. Czy wiesz, że jeszcze 40 lat temu Islandia była państwem, gdzie kobiety nie miały prawie żadnych praw? Brak równości płac, brak kobiet w parlamencie ba… w życiu zawodowym. Aż pewnego dnia powiedziały dość. 24 października 1975 ponad 90% kobiet w Islandii podjęło strajk. Zaprotestowały nie tylko te panie, które pracowały zawodowo ale także gospodynie domowe. W całym państwie zapanował totalny chaos – zostały zamknięte szkoły, fabryki a ze sklepów w trymiga poznikały gotowe dania wykupione przez wygłodniałych i zdezorientowanych mężczyzn. Czy poskutkowało? I to jak! Już 5 lat później prezydentem kraju została kobieta, która rządziła nim kolejne 16 lat. 

Obecnie Islandia uznawana jest za jedno z najbardziej przyjaznych kobietom państw na świecie. Myślę o tym także w kontekście obecnej sytuacji kobiet w Polsce i „Czarnych Marszach”. Co sądzicie o takiej formie protestu? Mnie wydaje się skuteczniejsza niż wszystkie manifestacje razem wzięte.

"Islandia. Przewodnik nieturystyczny.", Opracowanie zbiorowe

"Islandia. Przewodnik nieturystyczny" Opracowanie zbiorowe

Wydawnictwo: Krytyka Polityczna

Liczba Stron:    240

Kategoria:         podróżnicze

Islandia z zupełnie innej strony – zdecydowanie mniej wyidealizowanej niż w poprzedniej książce. Przewodnik Krytyki Politycznej to rozmowy o kulturze, sztuce, polityce. Warto ją przeczytać choćby dla zachowania równowagi. Bo każdy medal ma dwie strony – nawet malownicza Islandia może jawić się jako „kapryśna bestia”.

Czy naprawdę Polacy jako imigranci mają tam jak w raju? Dlaczego Islandczyków nazywa się "zadufaną i pozbawioną zasad mafią"? I jak to naprawdę jest z tym ekologicznym podejściem do życia?

„Bestia to Islandia, wyspa na której żyjemy, z jej przerażającą surową naturą, jej gorzką, wiecznie zmieniającą się pogodą. To ciemny świat koszmaru Goi. Piękny, ale groteskowy. To kapryśna bestia, Islandia. Nie możemy od niej uciec. ” – opowie jeden z rozmówców w przedstawionym w książce wywiadzie.

Jak sam tytuł wskazuje – ta pozycja nie ma nic wspólnego z książką podróżniczą. Jednak zaprezentowane w niej wywiady stanowią ogromne źródło wiedzy o ekonomii, polityce i społeczności tej małej wysepki.

Czarny Wiking, Bergsveinn Birgisson

 "Czarny Wiking" Bergveinn Birgisson

Wydawnictwo: Wydawnictwo Poznańskie

Tłumaczenie:   Maria Sibińska, Krystyna Michniewicz-Veisland

Liczba Stron:    500

Kategoria:         historyczna, biografia

Próbowałeś kiedyś odtworzyć swoje drzewo genealogiczne? Ja próbowałam – doszłam do prapradziadów i trop się urwał. A Bergsveinnowi Birgissonowi udało się dokopać… 30 pokoleń wstecz.

„Czarny Wiking” to nietypowa biografia Geirmunda Heljarskinna  - człowieka, który żył 1100 lat temu.   Jego historia zaczyna się w 846 r. n. e.  Bergsveinn Birgisson odtworzył życie swojego przodka na podstawie licznych materiałów historycznych i sag.

To nie tylko obraz ówczesnej epoki, zarys życia i zwyczajów Wikingów ale także zapis badań i sposobu dochodzenia do historycznej prawdy, która czasem przypomina szeroko zakreślone śledztwo. To świetna kombinacja biografii, książki popularnonaukowej, przygodowej, podróżniczej i odrobiny kryminału. Polecam nie tylko fanom serialu "Wikingowie".

"Tajemnica wyspy Flatey", Viktor Arnar

"Tajemnica wyspy Flatey", Viktor Arnar

Wydawnictwo:  Editio

Tłumaczenie:    Jacek Godek

Liczba Stron:    284

Kategoria:         kryminał

O tej książce pisałam już tutaj. To doskonały kryminał, który jest również kopalnią wiedzy o kulturze i zwyczajach mieszkańców małej islandzkiej wysepki.

W osadzie, gdzie wszyscy się znają i wiedzą o sobie wszystko zostaje znalezione ciało. W toku śledztwa okazuje się, że rozwiązania należy szukać  zapiskach średniowiecznej księgi Flateyjarbok – zbiorze sag o wikingach. Pozycja idealna dla fanów tego gatunku.

Ze względu na koszty, Islandia to wciąż mało popularny kierunek turystyczny wśród Polaków.  Jednak każdy kogo znam, kto odwiedził to miejsce, wraca zachwycony i zakochany. My planowaliśmy podróż na tę wyspę kilka razy – póki co, zawsze coś stawało nam na przeszkodzie i musieliśmy zrezygnować. Jednak mam nadzieję, że co się odwlecze to nie uciecze, bo na Islandię mam ogromną chrapkę, zwłaszcza po lekturze przedstawionych wyżej książek.

Czytaj dalej →

Pięć książek z Paryżem w tle

Paryż – miasto romantycznych uniesień, pocałunków pod wieżą Eiffla i spacerów nad Sekwaną czy też może raj dla szczurów, złodziei i płatnej miłości? To miejsce ma bardzo różne oblicza. Zresztą nie inaczej było w przeszłości. Dziś pięć książek, z których każda ukaże Paryż z innej strony.

"Pachnidło. Historia pewnego mordercy." Patrick Suskind

"Pachnidło." Patrick Suskind

Wydawnictwo:  Świat Książki

Tłumaczenie:    Małgorzata Łukasiewicz

Liczba Stron:    253

Kategoria:         Thriller

O tej książce pisałam już kiedyś we wpisie pt: „Trzy książki, które zapamiętałam na całe życie”.

Jest 17 lipca 1738, targ rybny w Paryżu. Tam, w krótkiej przerwie pomiędzy obsługą kolejnych klientów, pewna handlarka wydaje na świat dziecko. Przekonana, że jak poprzednia czwórka, tak i to będzie martwe, wrzuca go pomiędzy odpady.

 Mały cudem jednak przeżywa. Chłopiec ma nietypową cechę –nie pachnie, przez co jest właściwie niezauważany przez otoczenie. W zamian jednak natura obdarzyła go najlepszym węchem świata…

XVIII-wieczny Paryż w powieści to z jednej strony światowa stolica mody, stylu i elegancji. Z drugiej – miasto ludzi brudnych, zawszonych, bezzębnych. Jan Baptysta postrzega je jednak przede wszystkim przez pryzmat zapachu a ten, jak się okazuje, może sam kreować, budując jednocześnie rzeczywistość wokół siebie.

To jedna z najlepszych powieści jakie przeczytałam w swoim życiu. Polecam gorąco.

"Nędznicy", Wictor Hugo

"Nędznicy" Wiktor Hugo

Wydawnictwo:  Państwowy Instytut Wydawniczy

Tłumaczenie:    Krystyna Byczewska

Liczba Stron:    1758

Kategoria:         literatura piękna

Klasyka gatunku, której treści zapewne nie trzeba nikomu przytaczać. Akcja powieści toczy się w pierwszej połowie XIX wieku, krótko po Rewolucji francuskiej. Główny bohater to Jean Valjean - zbiegły galernik, ukrywający się przed ręką sprawiedliwości, który zostaje zmuszony do zaopiekowania się małą dziewczynką.

Jednak poza losami głównych bohaterów, równie istotne są także dzieje miasta, w których ma miejsce akcja. Paryż z powieści Hugo to miasto na barykadach.  Autor barwnie opisuje powstanie republikanów  w 1832 roku, próbę obalenia monarchii i przywrócenia ustroju republikańskiego.

„Nędznicy” to nie tylko opowieść o miłości, odkupieniu i przebaczeniu ale także doskonała lekcja historii Francji. Oprócz powieści, polecam także jedną z licznych adaptacji filmowych – to jeden z najlepszych musicali wszech czasów. Ja widziałam tę najnowszą z 2012 roku z Ann Hathaway i Rusellem Crow, jest świetna. 

"Apartament w Paryżu", Michelle Gable

"Apartament w Paryżu" Michelle Gable

Wydawnictwo:  W.A.B. 

Tłumaczenie:    Urszula Gardner

Liczba Stron:    544

Kategoria:         romans

Mam mieszane uczucia co do tej książki. Właściwie składa się z dwóch części, każdą oceniam inaczej. April – Amerykanka pracująca dla domu aukcyjnego wyjeżdża służbowo do Paryża aby tam wycenić meble z nietkniętego przez 70 lat apartamentu. Tam znajduje pamiętnik kobiety, która przez lata go zamieszkiwała…

Część współczesna to typowe romansidło. Małżeństwo April wisi na włosku a w pobliżu pojawia się uroczy francuski prawnik. Dalsza część jest do przewidzenia. Ciekawa jest za to treść pamiętników. Wraz z ich autorką -  Martą de Florian, ekskluzywną kurtyzaną,  przenosimy się w początki XX wieku. Paryskie ulice spływają szampanem a w kabaretach króluje kankan. To czasy Josephine Baker i Folies Berger. Polecam lekturę wszystkim miłośnikom belle epoque.

"Hotel Ritz. Życie, śmierć i zdrada w Paryżu", Tilar J. Mazzeo

"Hotel Ritz" Tilar J. Mazzeo

Wydawnictwo:  Znak

Tłumaczenie:    Miłosz Habura

Liczba Stron:    352

Kategoria:         reportaż

Ritz to najsłynniejszy hotel w Paryżu. To tutaj Coco Chanel mieszkała ze swym nazistowskim kochankiem, Proust kończył swoją najnowszą powieść a Hemingway swoje małżeństwo. Tutaj także powstawały plany Operacji Walkiria – nieudanego zamachu na Hitlera. To stąd kilkadziesiąt lat później Diana wyjechała w swoją ostatnią podróż…

Dzięki książce poznasz od strony prywatnej takie sławy jak Irwin Shaw, Ingrid Bergman czy Marlena Ditrich. Miłość, zdrada, namiętności a przede wszystkim duża dawka historii z Pierwszej i Drugiej Wojny Światowej. Dla fanów reportaży historycznych.

"Słowik", Kristin Hannah

"Słowik" Kristin Hannah

Wydawnictwo:  Świat Książki

Tłumaczenie:    Miłosz Habura

Liczba Stron:    560

Kategoria:         powieść obyczajowa

Doskonała powieść rozgrywająca się w Paryżu w czasie II Wojny Światowej. Bohaterkami są dwie siostry, które różni wszystko. Vianne – stateczna żona i matka, której jedynym celem jest przetrwać i ochronić rodzinę i Isabelle – młoda, zbuntowana, pełna pasji i energii. Dla nich obu wojna będzie nie lada sprawdzianem.

Książka pokazuje Paryż i postawy Francuzów w czasie drugiej wojny światowej, które dla nas  - Polaków, będą zapewne kompletnie niezrozumiałe. To miasto zdobyte bez jednego wystrzału, w którym jedyna walka z okupantem toczyła się o stoliki w kawiarniach. To francuska policja, która bez mrugnięcia okiem stała się narzędziem w rękach nazistów. Ale jest i druga strona medalu – francuski ruch oporu, ukrywanie i przemycanie aliantów do Hiszpanii, walka o żydowskie dzieci.  

W tej książce jest wszystko, czego trzeba doskonałej powieści – historia, emocje, garść refleksji. Czyta się jednym tchem i wcale nie dziwią liczne nagrody. Słowik został książką roku wg Amazona”, „iTunes”, „BuzzFeed”, „Library Journal”, „Paste”, „Wall Street Journal” , „Week” a także naszego rodzimego “LubimyCzytac.pl”.

A z czym współcześnie kojarzy ci się Paryż?  Z całowaniem pod wieżą Eiffela czy z zamachem w redakcji Charlie Hebdo? Przyznam szczerze, że ja nie lubię tego miasta. Jest dla mnie niczym pretensjonalna, zadzierająca nosa kobieta, która poza ładną buzią i drogim ubraniem nie ma nic do zaoferowania. Zdecydowanie wolę inne części Francji – lawendową Prowansję lub swojską Normandię.

Jednak w literaturze i filmach to miasto sprawdza się wręcz idealnie, bo mimo wszystko ma charakter. Wredny, bo wredny, ale zawsze. A Ty lubisz to miejsce? Może podpowiesz mi książkę lub film, która pomoże mi zmienić zdanie?

Czytaj dalej →

4 książki o Korei Północnej

Korea Północna to jeden z najmniej znanych krajów na świecie. Nawet jeśli ktoś się zdecyduje tam pojechać, trudno mu dowiedzieć się, jak wygląda prawdziwe życie mieszkańców. A to dlatego, że każdy turysta otrzymuje dwóch opiekunów, którzy pilnują, aby zwiedzający zobaczyli tylko to, co powinni a jeśli nie niechcący uchwycą coś innego, na pewno nie wolno im tego sfotografować.

Jednym z nielicznych, który wywiózł fotografie prawdziwej Korei jest Michał Huniewicz. Za jego zgodą kilka z nich znalazło się na blogu tu. Relację z wizyty w tym państwie z punktu widzenia turysty znajdziecie w książce „Witamy w piekle”, o której napisałam w notatce „Antyporadnikpodróżnika, czyli 6 miejsc w które nie należy jechać na wakacje”. A jak wygląda rzeczywistość z punktu widzenia mieszkańca? O tym dowiesz się z tych książek.

Światu nie mamy czego zazdrościć, Barbara Demick

"Światu nie mamy czego zazdrościć" Barbara Demick

Wydawnictwo:  Czarne

Tłumaczenie:    Agnieszka  Nowakowska

Liczba Stron:    368

Kategoria:         Reportaż

W 2001 roku Barbara Demick jako korespondentka „Los Angeles Times” trafiła do Seulu. Stamtąd chciała pisać o Korei Północnej i Południowej. Szybko jednak okazało się, że ta pierwsza jest dla niej, obywatelki Stanów Zjednoczonych, właściwie niedostępna.

Kiedy z trudem zdobyła wizę, obraz który ujrzała na miejscu daleki był od rzeczywistości. Dopiero kiedy po powrocie do Korei Południowej trafiła na osoby, które uciekły, poznała ten kraj naprawdę.

Ta książka nie skupia się na tym, jak rządzone jest państwo Kimów. Koncentruje się raczej na aspekcie ludzkim – wpływie władzy na życie sześciu osób, które Demick uczyniła bohaterami swojego reportażu.

Poznasz więc pewną nauczycielkę, która uciekła rezygnując tym samym z wielkiej miłości, pracownicę fabryki, która miłowała Kim Dzong Ila uczuciem czystym i szczerym dopóki głód nie zabił jej rodziny, lekarkę, która z narażeniem życia wypisywała „lewe” zwolnienia aby ludzie zamiast pracować mogli szukać jedzenia.

Dlaczego uciekli? Bo zobaczyli inny świat. Komuś wpadła w ręce obcinaczka do paznokci, produkt nieznany w tamtym świecie. Ktoś inny zobaczył zdjęcie chłopca z Korei Południowej w bluzie z kapturem. Co więcej, chłopcu z kieszeni wystawał… długopis – symbol luksusu. Ktoś inny złapał słuchowisko, także z Korei Południowej, w którym główna bohaterka jechała prywatnym autem. Nie dość, że ktokolwiek miał auto na własność to jeszcze była to kobieta!

Książka obejmuje lata wielkiego głodu a relacja kończy się w 2008 roku. Zakończenie jest pełne nadziei na obelenie reżimu która, jak pokazały kolejne lata, nadziei, okazała się płonna.

Dziewczyna o siedmiu imionach, Hyenseo Lee

"Dziewczyna o siedmiu imionach" H. Lee, D.John

Wydawnictwo:  Prószyński i S-ka

Tłumaczenie:    Julia Szajkowska

Liczba Stron:    520

Kategoria:         Reportaż

Kilka lat temu bardzo popularny w Internecie był film z konferencji TED, na którym dziewczyna o delikatnej urodzie ze łzami w oczach opowiadała o łamaniu praw człowieka w Korei Północnej. Tą dziewczyną była Hyeonseo Lee.
Mówi o dziewczynce, która rośnie w przekonaniu, że żyje w najwspanialszym kraju na świecie i która w wieku 7 lat zobaczyła po raz pierwszy w życiu publiczną egzekucję. O tym, jak mając 17 lat uciekła, myśląc że wyjeżdża tylko na chwilę.

Co ciekawe, ta dziewczyna nadal kocha swój kraj i tęskni za ośnieżonymi szczytami, zapachem nafty i poczuciem bezpieczeństwa, jakie dawało jej zasypianie w ramionach taty gdy była malutka. Są więzi, których nawet reżim nie jest w stanie zniszczyć.

Heyonseo nie miała złego dzieciństwa – jej rodzina stała wysoko w hierarchii społecznej i powodziło im się jak na tamtejsze warunki całkiem nieźle. Mimo to, opisywane przez nią realia sprawiają, że włos się jeży na głowie – permanentna inwigilacja, ingerowanie we wszystkie aspekty życia (państwo narzuca nawet to, jak ludzie powinni się ubierać i czesać), kompletny brak edukacji seksualnej (Hyeonseo mając 18 lat wciąż nie wiedziała skąd się biorą dzieci) i przede wszystkim  nakaz gorącego uwielbienia dla przywódcy.

Jednak temat edukacji i życia w Korei to niewielki ułamek tej lektury. Nacisk położony jest na inny aspekt – życie po ucieczce. Bo przejście przez skutą lodem rzekę to dopiero początek. Kolejne etapy to walka o przetrwanie -  nauka języka, dostosowanie się do życia w zupełnie innych realiach, ukrywanie się przed władzami  a przede wszystkim – dojmująca tęsknota za bliskimi.  

Reportaż czyta się jednym tchem, momentami nawet jak dobrą powieść sensacyjną z elementami szpiegowskimi. Wciąga od pierwszej do ostatniej strony.

„Pod jednym niebem”, Joseph Kim, Stephan Talty

"Pod jednym niebem" Joseph Kim, Stephan Talty

Wydawnictwo:  Mariner Books

Tłumaczenie:    Jan Hensel

Liczba Stron:    424

Kategoria:         Reportaż

Tym razem historia chłopca o dwóch imionach. Joseph Kim, obecnie mieszkający w USA, urodził się w Korei Północnej jako Kwang Jin. Książka to Korea Pólnocna widziana oczami małego chłopca – tata, lubiany przez partię, buduje własny dom, kochana i troskliwa siostra i tylko mama zawsze smutna i pogrążona w depresji…

Kiedy Kwan Jin ma 5 lat w Korei rozpoczyna się wielki głód. Zaczyna się niewinnie – racje żywnościowe zostają zmniejszone i stają się mniej zróżnicowane. Potem jednak zaczyna się walka o życie. Chłopiec nie był aniołkiem – kradł, uciekał ze szkoły. Trafił do więzienia gdzie po pewnym czasie awansował na strażnika i był zmuszany do znęcania się nad innymi więźniami.

Ta książka pokazuje, że nie ma wyraźnej granicy pomiędzy władzą a obywatelami. Sposób rządzenia Kimów sprawia, że wszyscy są współwinni tworzenia tego chorego systemu. Przyjaciel ze strachu zadenuncjuje przyjaciela, dobry w gruncie rzeczy chłopak będąc strażnikiem pobije innego – aby przetrwać. Uczciwi ludzie stają się złodziejami czy donosicielami.  Ciemiężeni członkowie partii będą terroryzować swoich podwładnych a ci z kolei ludzi, którzy im podlegają. I tak aż na sam dół społecznej drabiny.  I nie można z tym walczyć, można jedynie uciec.

.

Oskarżenie. Opowieści totalitarne. Bandi. 

Oskarżenie. Opowieści totalitarne. Bandi

Wydawnictwo:  Czarna Owca

Tłumaczenie:    Karolina Sosnowska

Liczba Stron:    264

Kategoria:         Opowiadania

Jedyna książka, która nie jest reportażem, lecz zbiorem opowiadań. Ale to wcale nie odbiera jej mocy. Zwłaszcza, jeśli dodam, że jest to jedyna spośród wymienionych pozycji, której autor nadal mieszka w Korei Północnej. Gdyby ktokolwiek przyłapał go i znalazł w jego domu te opowiadania, pisarz odpowiedziałby za to głową. Przekazanie ich przez granicę również było bardzo ryzykowne, zresztą cały przebieg zdarzeń został dokładnie opisany w słowie wstępnym.

Książka napisana przez Bandiego, bo taki pseudonim przybrał autor, ukazują świat ciemny, brutalny – jak z Orwella. Warto po nie sięgnąć, nie tylko dlatego, że są bardzo dobre, ale także dla dzielnego człowieka, który w jedyny znany sobie sposób stara się walczyć z totalitaryzmem.

Więcej o zbiorze opowiadań i autorze znajdziesz we wpisie: „Książka, której nikt nie powinien przeczytać”.

Korea Północna to ostatni tak silny bastion totalitaryzmu na świecie. Z książek wyłania się obraz mroczny i bardzo przytłaczający. A rzeczywistość jest zapewne jeszcze trudniejsza. Czy jest szansa, że coś się zmieni? Chciałabym powiedzieć że tak, że taki system nie może trwać wiecznie, ale… wcale nie jestem tego taka pewna.

Czytaj dalej →

4 książki z Japonią w tle

Japonia to jeden z najdziwniejszych krajów na świecie. I jednocześnie jeden z najciekawszych. Z jednej strony naszpikowany nowoczesną technologią, z drugiej – przesycony wiarą w duchy. Miejsce, w którym jest tak czysto, że możesz jeść z chodnika, choć wokół nie uświadczysz nawet jednego kosza na śmieci. Państwo z jedną z najbardziej zatłoczonych stolic świata, po której możesz chodzić i nikt, ale to nikt na Ciebie nie wpadnie, nie szturchnie, ba… nawet nie muśnie niechcący.

Kraj, w którym niemowlęta nosi się tylko w chustach a wózkach wozi się…psy. I to poubierane niekiedy lepiej niż wspomniane wcześniej niemowlaki. Świat anime, najstraszniejszych horrorów i ludzi żyjących najdłużej na świecie przy jednoczesnym jednym z najwyższych wskaźnikiem samobójstw... Mogłabym wymieniać długo, bo tych fenomenów jest bardzo dużo, ale… lepiej sięgnijcie po poniższe książki i sami się przekonajcie.

"Ganbare! Warsztaty umierania" Katarzyna Boni

"Ganbare! Warsztaty umierania" Katarzyna Boni

Wydawnictwo: Agora SA

                                              

Liczba Stron:    304

Kategoria:          reportaż

O tej książce pisałam już przy okazji „12 polskich książekwyróżnionych w 2017 roku”.

11 marca 2011 roku w Japonii pachniało wiosną. Do godziny 14:46 był to ładny i spokojny dzień. A potem zatrzęsła się ziemia i wszystko się zmieniło.

Wyobraź sobie, że przetrwałeś tsunami. Udało ci się. Wracasz do domu. Ale domu już nie ma. Zniknął zmieciony wodą a wraz z nim twoje pamiątki, zdjęcia i zastawa stołowa. Jedziesz więc do pracy. Ale…i tego budynku już nie ma. Nie ma biurka, ekspresu do kawy ani laptopa. Gdzie zatem się udać? Z reportażu dowiesz się, jak w takiej sytuacji radzi sobie Yuko, pan Sato i mąż Emi, której niestety nie udało się przeżyć. 

Ale tsunami to nie jedyny temat tej książki. Dalej jest jeszcze ciekawiej. Czy można przygotować się do śmierci? Wydaje się, że Japończycy opanowali tę sztukę do perfekcji. Wystarczy przyjść na warsztaty, wypełnić 64 strony aplikacji, zapłacić kilka dolarów i… A zresztą przeczytajcie sami.

„Bezsenność w Tokio” Marcin Bruczkowski

"Bezsenność w Tokio" Marcin Bruczkowski

Wydawnictwo: Rosner  i wspólnicy

                                              

Liczba Stron:    396

Kategoria:          podróżnicze

Pozycja obowiązkowa dla wszystkich, którzy planują wizytę w kraju kwitnącej wiśni. 

„Bezsenność w Tokio” to Japonia widziana oczami gajdzina, czyli cudzoziemca. Nie jest to typowy reportaż, raczej mieszanka powieści i literatury podróżniczej. Z tej napisanej lekkim piórem lektury dowiesz się m.in. jak poderwać Japonkę, jak zachowywać się w gościach aby nikogo nie urazić  a także jak znaleźć pracę i się utrzymać w tym piekielnie drogim w gruncie rzeczy kraju. 

To książka, która pokazuje życie w Japonii z punktu widzenia szarego człowieka. Zabawna, błyskotliwa i jednocześnie wnikliwa. I chociaż jej akcja dzieje się pod koniec lat 80-tych i na początku 90-tych, to wiele rzeczy wciąż pozostaje aktualnych.

„Ślepa wierzba i śpiąca kobieta” Haruki Murakami

"Ślepa wierzba i śpiąca kobieta" Haruki Murakami

Wydawnictwo: Muza

                                              

Tłumaczenie:   Anna Zielińska-Elliott

Liczba Stron:    512

Kategoria:         opowiadania

Kiedy mowa o Japonii, nie sposób nie wspomnieć o Murakamim, najsłynniejszym chyba pisarzu z tego kraju. Książki Murakamiego to Japonia magiczna – obok zapracowanych korposzczurów mamy duchy, gadające zwierzęta czy dziwne zbiegi okoliczności.

Dlaczego wybrałam akurat tę książkę? Chyba dlatego, że dla tych, którzy nie znają twórczości tego autora zbiór opowiadań będzie najprostszy do przyswojenia na pierwszy ogień i chyba najlepiej odda klimat jego twórczości.  

W Murakamim uwielbiam to, że nic nie mówi wprost – kluczymy w labiryncie niedopowiedzeń zdani często na domysły, inteligencję czy podpowiedzi płynące z naszych własnych doświadczeń. To pisarz doskonały zarówno w formie jak i w treści. Po prostu trzeba go znać.

„Pachinko” Min Jin Lee

"Pachinko" Min Jin Lee

Wydawnictwo: Czarna Owca

                                              

Tłumaczenie:   Urszula Gardner

Liczba Stron:    576

Kategoria:         powieść obyczajowa

"Pachinko" to saga, czyli jeden z moich ulubionych rodzajów powieści. Rodzinę Sunji poznajemy w 1910 roku i obserwujemy dzieje kolejnych pokoleń, aż do 1989 roku. Sunja jest Koreanką zmuszoną w wyniku różnych okoliczności do przeniesienia się do Japonii. Dzieje jej krewnych są ściśle związane z historią Japonii a także z obyczajowością – surową i bezwzględną dla osób pochodzących z Korei.

Sytuacja emigrantów, chrześcijaństwo na tle okupacji  w czasie wojny i rola kobiety w społeczeństwie to tylko niektóre problemy, które porusza ta powieść. Książka o miłości, tęsknocie, życiowych błędach, tajemnicach i o wybaczeniu. Powieść, która jednocześnie wzrusza i bulwersuje a na pewno wciąga. 

4 książki o Japonii to początek nowego cyklu na blogu: „Z książką po mapie”. To nie będzie cykl poświęcony jedynie książkom podróżniczym. Znajdą się w nim także powieści, reportaże, które przybliżą Ci dany region. Co sądzisz o takich zestawieniach? Czy jest jakiś szczególny kawałek świata, o którym chciałabyś poczytać? Daj znać w komentarzu a ja spróbuję spełnić te prośby w przyszłości. 

Czytaj dalej →